Cremeren; wat overblijft is as.

cremeren as uitstrooien uitvaartverzorging

Begraafplaats en Crematorium Westerveld is een van de eerste particuliere begraafplaatsen in Nederland. En het is eerste crematorium van Nederland, gebouwd in 1913. Op 1 april 1914 vond hier de eerste crematie plaats. Vanwege onvolkomenheden in de Begrafeniswet, daterend van 1869 waarin crematie niet werd toegestaan, werd cremeren vanaf dat moment gedoogd.

Vanaf 1955 werd crematie wettelijk geregeld en werd de Begrafeniswet veranderd in Wet op de Lijkbezorging. Het aantal crematies per jaar stijgt vanaf dat moment.

In 1998 is de wet aangepast in verband met verruiming van de mogelijkheden van de asbestemming. Eerder was verstrooiing slechts mogelijk op wettelijk daartoe aangewezen plaatsen, en dat wordt vanaf dit moment losgelaten. Natuurlijk gelden er nog wel andere wetten en regels die in acht moeten worden genomen.

Tevens is het mogelijk om vanaf dat moment de as te splitsen. Dit maakt het mogelijk dat verschillende naasten een deel van de as kunnen bewaren of verstrooien.

De wettelijke bewaartermijn:

De houder van het crematorium is verplicht de as in één of meer asbussen te bewaren, minimaal een maand. Daarna kan de as, naar keuze van de nabestaanden, worden uitgestrooid op het strooiveld bij het crematorium, worden opgehaald of verzonden worden naar het buitenland.

Urnen:

Als u de as van uw dierbare ophaalt van het crematorium is deze meestal verpakt in een kunststof urn of bus. U kunt ook een afspraak maken bij het crematorium om aldaar één mooie urn of meerdere (kleine) urnen te kopen.

Er zijn andere mogelijkheden:

  • Als eerste dient u te beslissen of u alle as in één urn wilt bewaren of dat u de as wilt splitsen;
  • Op internet is een enorme keuze aan urnen, zowel groot als klein. De urnen kunt u bestellen en thuis laten bezorgen;
  • U kunt een of meerder urnen voor u laten maken, volledig naar uw wens. Ook deze adressen kunt u op internet vinden;
  • U kunt zelf één of meerdere urnen maken. Over Nederland verspreid zijn verschillende bedrijven die middels workshops nabestaanden begeleiden in het maken van een urn.

Urnengraf of urnenmuur:

Afhankelijk van de begraafplaatsen en de mogelijkheden die er geboden worden voor een urnengraf of -muur, maakt u de keuze voor de urn.

Op een natuurbegraafplaats dient de urn volledig van natuurlijk afbreekbaar materiaal gemaakt te zijn.

Op andere begraafplaatsen zijn vaak urnenmuren (columbarium) aanwezig, waar u een nis kunt huren om een urn in te plaatsen. Vaak huurt u deze plek voor een aantal jaren. De maten waaraan de urn moet voldoen, verschilt per begraafplaats.

Er zijn ook begraafplaatsen waar u uw urn in een urnengraf kunt plaatsen. Deze kunt u dan, naar uw eigen inzicht, afdekken met een gedenkplaat of monument. U kunt dan vaak kiezen of u de asbus van het crematorium gebruikt, of dat u een andere urn gebruikt.

Samenvattend:

Cremeren is steeds meer in opkomst. De mogelijkheden voor het persoonlijk maken van de urn is groot. U kunt er ook voor kiezen om de urn zelf te maken.

Te kist en te keur; een diversiteit aan (doods)kisten.

speciale-doodskisten-kleur

In de wet op de lijkbezorging staat dat de overledene bedekt moet zijn tijdens het vervoer en tijdens de begrafenis of de crematie. Deze “omhulling” dient bovendien gemaakt te zijn van materiaal dat vergaat en brandbaar is.

Er is een groot aanbod in kisten, manden, opbaarplanken en zelfs kartonnen dozen.

Kisten:

Er zijn veel soorten kisten, van spaanplaat en diverse houtsoorten, tot gelakt in een RAL-kleur en beplakt met eigen foto. De verschillende kisten zij leverbaar met verschillende handvatten en ook zonder handvatten. Er is veel mogelijk om de kist zo persoonlijk mogelijk te maken.

Tevens zijn er ook “zachte” kisten te koop, deze zijn aan de buitenkant voorzien van een zachte gewatteerde tussenlaag, met een katoenen en linnen bekleding overtrokken.

Ook is het mogelijk om zelf een kist te maken. Via internet zijn er eventueel (bouw)pakketten voor een kist te bestellen.

Manden: 

Van diverse materialen worden ook uitvaartmanden gevlochten. Denk hierbij aan bamboe, aan wilgentwijg en aan Pandanus (wilde ananas). Deze manden worden handmatig gemaakt.

Opbaarplanken:

Een opbaarplank, beter bekend als draagbaar, is ontworpen als vervanging van een kist bij een uitvaart. Op een opbaarplank kan de overledene tijdens een opbaring of afscheid worden neergelegd, gewikkeld in een lijkwade.

Een lijkwade is een rechthoekige doek van ongeveer 2 x 3 meter. Vaak zijn deze doeken gemaakt van katoen, linnen, zijde of wol. U kunt ook uw eigen sprei of deken gebruiken, als deze van afbreekbaar materiaal is gemaakt.

Kartonnen dozen:

De meeste eenvoudige (en daardoor ook de goedkoopste) uitvaartkist is gemaakt van golfkarton. Dit is een bijzondere en vaak ook bewuste keuze.

Wie bepaalt de keuze?

Natuurlijk bepalen de naasten de keuze, naar de wens en de gedachte van de overledene. Er zijn wel een aantal punten om rekening mee te houden.

Begraven op een natuurbegraafplaats kan alleen als de grafkisten gemaakt zijn van natuurlijke materialen. Dus alle massief houten, ongelakte uitvaartkisten en -manden zijn geschikt voor een natuurbegraafplaats. Ook de in de (golf)kartonnen kist kan men op een natuurbegraafplaats worden begraven. Alle niet-natuurlijke materialen (bijvoorbeeld roestvrijstallen handvatten) moeten voor de uiteindelijke teraardebestelling worden verwijderd.

Niet alle kisten zijn leverbaar in extra lange of extra brede variant. Ditzelfde geldt ook voor de manden.

Hoewel de kartonnen grafkist is goedgekeurd door de Landelijke Vereniging van Crematoria en de Yarden Crematoria, zijn er crematoria die geen overledenen willen cremeren in deze kist.

Tenslotte:

Er is heel veel mogelijk, er zijn kisten in soorten en maten. Zoals hierboven beschreven kunt u ook zelf uw kist maken; let u daarbij wel op de juiste maten.

Uw uitvaartbegeleider kan u ondersteunen in uw zoektocht naar de, voor u, meest geschikte kist, mand of opbaarplank. En is op de hoogte van de mogelijkheden van begraven of cremeren in uw omgeving.

Rouwen in kleine kring…. of liever niet?

kleine uitvaart besloten kring corona

Zoals te lezen is in het NH-Dagblad van 22 augustus, vinden op dit moment veel begrafenissen en crematies in kleine kring plaats. Ook nu de Corona maatregelen verruimd zijn, blijkt rouw in kleine kring een blijvertje.

Uitvaarten toen:

Het vak van uitvaartverzorger bestaat nog niet zo lang. Het vak is ontstaan na de tijd dat een uitvaart een vanzelfsprekend onderdeel was van de burenplicht. In goede tijden, zoals bij geboorten, en in slechte tijden, zoals bij overlijdens, stond men voor elkaar klaar.

Het overlijden in een gezin of familie was duidelijk voor iedereen, vanwege een aantal gebruiken, afhankelijk van het dorp waar je woonde. Zo was het bijvoorbeeld in Drenthe gebruikelijk om van het huis van een overledene van een van de ramen één luik op straat tegen de muur aan te zetten en alle andere luiken te sluiten. En het hele dorp ondersteunde de naasten met raad en daad. Eén van de buren regelde de uitvaart, er werd door andere buren gezorgd voor het afleggen van de overledene (=laatste verzorging) en er werd door de buren gezamenlijk met de naaste familie gewaakt. De timmerman liet zijn werk vallen en maakte de doodskist. Er waren buren die kookte voor de naasten en voor na de uitvaart. De dorpsomroeper zegde het overlijden aan, zodat voor iedereen duidelijk was dat er iemand was overleden.

Uitvaarten nu:

Het overlijden van een familie- of gezinslid vindt nu thuis, in een verzorgingshuis- of ziekenhuis plaats. Niet altijd zijn veel anderen dan de directbetrokkenen op de hoogte van ziekten of overlijden.

De familie stuurt rouwkaarten of -brieven naar bekenden, zodat deze op de hoogte zijn. De uitvaartbegeleider organiseert en begeleidt de verzorging van de overledene, de opbaring en de eventuele condoleance. Samen met de directe familie wordt de uitvaartplechtigheid voorbereid. De uitvaart wordt vaak in de aula van een crematorium of in een kerk gehouden. Daarna is er, meestal in een andere ruimte, gelegenheid om te condoleren en iets te drinken. Een intieme plechtigheid wordt als meest prettig ervaren. Veel niet directbetrokkenen worden via de krant op de hoogte gesteld.

Wat is de functie een uitvaart:

Een uitvaart laat zien hoe betrokken u bent bij deze overledene en de familie. De aanwezigheid van familie en vrienden en andere bekenden zorgt ervoor dat men zich niet alleen voelt in dit verdriet en gemis.

Er groeit verbondenheid tussen mensen die elkaar hier treffen, de aanwezigen kende de overledene en laten zien wat het betekent om zonder de overledene door te moeten gaan met hun leven.  De aanwezigheid bij de uitvaart is de eerste stap om later contacten te kunnen onderhouden; het vergemakkelijkt de latere contacten.

Het belang van een uitvaart voor het rouwproces:

Om een start te maken met het rouwproces is het van belang om aanwezig te kunnen zijn bij een uitvaart:

  1. Tijdens de uitvaart kan men uiting geven aan rouw, kunnen de gedachten en gevoelens rondom het overlijden worden gedeeld en kan afscheid worden genomen van de overledene.
  2. Men kan sociale steun geven en ontvangen, omdat vrienden en familieleden tijdens de uitvaart samen komen.
  3. Het geeft de nabestaanden, ook de niet directe naasten, het gevoel geven iets te kunnen doen. Vooral in de acute fase van rouw kan dit een gevoel van controle geven.
  4. De uitvaart draagt bij aan de verwerking van het verlies. De realiteit van het verlies is zichtbaar.

Ten tijde van het schrijven van dit nieuwsitem, hebben we te maken met de corona-maatregelen waarbij het niet mogelijk is om met veel mensen aanwezig te zijn bij uitvaarten. De corona-maatregelen kunnen ervoor zorgen dat de bovenstaande vier functies worden verstoord, omdat uitvaarten plaatsvinden in kleine kring, korter duren en soms zelfs worden uitgesteld.

Resomeren; iets voor u?

resomeren uitvaart crematie

Op dit moment zijn er, volgens de Wet op de Lijkbezorging van 7 maart 1991, drie manieren waarop de lijkbezorging kan geschieden. Er kan worden begraven, gecremeerd, of ter beschikking worden gesteld van de wetenschap. Resomeren mag in Nederland dus (nog) niet. In de Verenigde Staten wordt resomeren al toegepast voor de vernietiging van geïnfecteerde dieren, voor het verwerken van dierlijk afval en anatomische resten. Inmiddels is er bij de Tweede Kamer een voorstel gedaan om de Wet op de Lijkbezorging aan te passen, zodat resomeren wel mogelijk wordt.

Wat is Resomeren:

Bij resomeren wordt het lichaam opgelost in een machine die is gevuld met heet water en een kaliumhydroxide. Het is vergelijkbaar met cremeren, alleen wordt hierbij gebruik gemaakt van water in plaats van vuur. Het proces duurt ongeveer drie uur en er blijft een wit poeder over.

Hoe het werkt:

Als er bij de Uitvaart wordt gekozen voor resomeren, ziet de plechtigheid er gelijk uit als bij een begrafenis of een crematie. Het gebruik van een houten kist bij resomeren is niet mogelijk, dus het lichaam moet na de plechtigheid uit de kist worden gehaald. Vervolgens wordt het lichaam in een wollen omhulsel gewikkeld en in een ander type installatie geplaatst, in een resomeer installatie in plaats van een crematieoven. Door de chemische werking blijft van een stoffelijk overschot tot 3% van zijn oorspronkelijke gewicht over; een hoopje calciumfosfaat (as) en vloeistof. De as kan ook weer in een urn mee naar huis worden genomen, na afloop van de wettelijke bewaartermijn van 1 maand.

Voordeel van resomeren:

Uit TNO-onderzoek van 2011 blijkt dat resomeren meer milieuvriendelijk is dan cremeren en begraven. Volgens ditzelfde onderzoek is de totale-milieu impact van begraven het grootst, gevolgd door cremeren.

Het afvalwater kan via de normale waterzuiveringsinstallaties worden verwerkt en de as gaat, net als bij cremeren, in een urn.

Een bijkomend voordeel is dat ook bijvoorbeeld gouden tandvullingen of protheses van titanium kunnen worden geïsoleerd kunnen worden. Dit zijn namelijk niet-oplosbare bestanddelen en blijven over na het resomeren.

Ook de kist kan worden hergebruikt, aangezien die niet meegaat in de machine.

Hoe denken wij erover:

Uit een onderzoek van Panel Wizard blijkt dat 19% van de Nederlanders resomeren overweegt als een alternatieve uitvaartverzorgingsmethode. Eerst moet wel duidelijk worden gemaakt wat het exact is, want weinig mensen kennen de term. Voorwaarde is wel dat het niet meer mag kosten dan een klassieke uitvaart (zegt 50% van de ondervraagden).

Kritieken van verschillende partijen:

 Waterverwerkingsbedrijven plaatsen vraagtekens bij de verwerkingscapaciteit van de installaties in verband met de vloeibare menselijk resten in het rioolwater. Ook gevoelsmatig, omdat menselijk contact niet valt uit te sluiten, is kritiek.

Ook worden de milieubesparende voordelen in twijfel getrokken. Kaliumhydroxide is een stof die voor het resomeren op grote schaal moet worden aangemaakt. Het opwekken van deze stof kost heel veel energie.

Tevens kan kaliumhydroxide schade toebrengen aan waterleven.

Aanvullend onderzoek zal nodig zijn, aangezien er nog veel kritische punten zijn.